Weesperplein

Schuilkelder voor 12.000 Amsterdammers

Weesperplein is een station met een verborgen verdieping. Het ging in oktober 1977 open als onderdeel van de eerste Amsterdamse metro en heeft twee ondergrondse lagen. De onderste werd gebouwd voor een geplande Oost-Westlijn, maar op 19 maart 1975 blies de gemeente die lijn af. De lege ruimte kreeg een heel andere bestemming.

Het hele station werd ingericht als openbare schuilplaats tegen een atoomaanval, voor 12.000 mensen: de grootste van Amsterdam, klaar in 1979. Alleen al in de ongebruikte etage konden 5.000 mensen terecht. Grote schuifdeuren konden de toegangstunnels afsluiten en wie naar binnen ging, kwam door een luchtsluis. Een enorme schuifpoort kon het station van de metrotunnel afsluiten; die doet nog steeds dienst als waterkering. Vanaf 1999 werden de openbare schuilplaatsen niet meer onderhouden en in 2004 maakte de apparatuur plaats voor rookafzuiging. Bij de ingang aan het Rhijnspoorplein en de Sarphatistraat zijn sluis en deuren nog te zien.

In de stationshal hangt Luchtspiegelingen van Matthijs van Dam: twaalf panelen met straten, gezien van onderaf. Pieter Engels maakte drie bronzen balken die samen de letter A vormen, de Signatuur van de anonieme arbeider.