Nieuwmarkt

Het station dat zijn eigen rellen herdenkt

In december 1974 begon de sloop van huizen in de Nieuwmarktbuurt voor de Oostlijn van de metro. De tunnel werd grotendeels gebouwd door enorme betonnen caissons van bovenaf af te zinken, en daarvoor moesten de panden erboven weg. Bewoners vonden hun huizen prima in orde en kwamen in verzet. Van 24 maart tot 8 april 1975 liep het uit op harde confrontaties met de politie; de eerste dag werd bekend als Blauwe Maandag. Ruim honderd agenten kregen hulp van 500 marechaussees. Verdere metrolijnen had de gemeenteraad een paar dagen eerder al geschrapt, en ook de geplande vierbaansweg door de buurt ging niet door.

Het station opende op 11 oktober 1980 en vertelt die geschiedenis zelf. Jan Sierhuis maakte een sloopkogel die door een bakstenen muur slaat, Louis van Gasteren liet met houten palen, stalen balken en een hek de stad onder de grond zien en Bert Griepink toonde half gesloopte muren en foto's van de afbraak. Met Roel van den Ende maakten ze ook vier drieluiken van foto's en gebroken spiegels. In 1997 kwam in de perronvloer een tekst van Tine Hofman bij: Wonen is geen gunst maar een recht.

Het station is ook ontworpen als openbare schuilplaats voor 6.000 mensen, met grote schuifdeuren en luchtsluizen bij de ingangen.