Verrassend, leerzaam, Amsterdams.
feitjes.amsterdam

Je loopt over 60.000 Amsterdammers in de Oude Kerk

De vloer van de Oude Kerk bestaat helemaal uit grafzerken. Eronder liggen Sweelinck, de kapitein van de Nachtwacht en Saskia van Uylenburgh, in een graf dat Rembrandt moest verkopen.

Centrum Feitje 149 van 149 4 min 20 nov. 2026 4 bronnen
Schilderij van het interieur van de Oude Kerk door Emanuel de Witte
Beeld: Het interieur van de Oude Kerk, geschilderd door Emanuel de Witte / Bron: Emanuel de Witte, Wikimedia Commons (Public domain)

Wie de Oude Kerk binnenloopt, kijkt meestal omhoog, naar het houten gewelf of het grote orgel. Kijk ook eens naar beneden. De hele vloer bestaat uit grafzerken, zo'n 2.500 stuks. Daaronder liggen naar schatting 60.000 Amsterdammers.

Schilderij van het interieur van de Oude Kerk door Emanuel de Witte
Beeld: Het interieur van de Oude Kerk, geschilderd door Emanuel de Witte / Bron: Emanuel de Witte, Wikimedia Commons (Public domain)

Een kerk op een kerkhof

De Oude Kerk is het oudste gebouw van Amsterdam. Rond 1213 begon de bouw, in 1306 werd de kerk ingewijd. Hij werd gebouwd op een begraafplaats, en het begraven ging gewoon door, binnen de muren. Wie geld had, kocht een plek in de kerk, zo dicht mogelijk bij God. Wie minder had, kwam buiten te liggen. Graven werden steeds opnieuw gebruikt: oude botten werden geruimd en er kwam een nieuwe kist bij. Tot 1865 werd er in de kerk begraven.

Tekening van twee grafzerken met wapens in de Oude Kerk
Beeld: Grafzerken in de Oude Kerk, naar een tekening van J.G. Horsthuis / Bron: J.G. Horsthuis, Stadsarchief Amsterdam (auteursrechtvrij)

Wie er liggen

Onder de zerken ligt een flink deel van de zeventiende eeuw. Componist en organist Jan Pieterszoon Sweelinck, die in deze kerk speelde. Zeeheld Jacob van Heemskerck. Ontdekkingsreiziger Adriaen Block, naar wie Block Island bij New York is genoemd. Burgemeester Frans Banninck Cocq, de man in het midden van de Nachtwacht. Schilder Pieter Lastman, de leermeester van Rembrandt. En burgemeester Johannes Hudde, de man die het Amsterdams Peil vastlegde, waar het eerste verhaal van deze week over gaat.

Er ligt ook iemand van wie je de naam waarschijnlijk niet kent: Jacob Beeldsnyder. Hij is tot nu toe de enige tot slaaf gemaakte persoon die onder de vloer van de kerk is geïdentificeerd.

Het graf dat Rembrandt moest verkopen

Het bekendste graf is dat van Saskia van Uylenburgh, de vrouw van Rembrandt. Zij werd op 19 juni 1642 begraven, 29 jaar oud, in graf 29 in de Weitkoperskapel. Rembrandt had het graf gekocht, maar in 1662 moest hij het weer verkopen. Hij zat toen zwaar in de geldproblemen. Saskia ligt er nog altijd, maar het graf was niet meer van de familie.

Zwart-witfoto van het schip van de Oude Kerk rond 1940
Beeld: Het interieur van de Oude Kerk, rond 1940 / Bron: Stadsarchief Amsterdam (auteursrechtvrij)

Rijke stinkerds?

Hier zou ook de uitdrukking rijke stinkerd vandaan komen. De rijken lagen in de kerk, en als de koster in de winter de kachel aanmaakte, zou de lijkenlucht niet te harden zijn geweest. Een mooi verhaal, maar taalkundigen geloven het niet erg. De armen lagen buiten en stonken niet minder, en op zeventiende-eeuwse schilderijen van kerken zie je doodgravers aan het werk terwijl kinderen spelen en honden rondlopen. Zo erg kan het dus niet zijn geweest.

Snelle feitjes
  • 01De Oude Kerk is het oudste gebouw van Amsterdam, ingewijd in 1306.
  • 02De vloer bestaat uit zo'n 2.500 grafzerken.
  • 03Tot 1865 werd er in de kerk begraven.
  • 04Saskia van Uylenburgh ligt in graf 29 in de Weitkoperskapel.
  • 05In 1662 moest Rembrandt het graf van Saskia verkopen.
Bronnen en verantwoording (4)
  1. Wikipedia: Oude Kerk (Amsterdam)
  2. Oude Kerk: Weitkoperskapel 29, Saskia van Uylenburgh
  3. Onze Taal (1994) via DBNL: Rijke stinkerds
  4. Stadsarchief Amsterdam: grafzerken in de Oude Kerk, naar J.G. Horsthuis

Foutje gezien? Laat het de redactie weten.

Deel dit feitje Als beeldkaart WhatsApp

Reacties