Frans Banninck Cocq

Iedereen kent zijn gezicht, maar weinigen zijn naam. Frans Banninck Cocq is de man in het zwart met de rode sjerp in het midden van Rembrandts Nachtwacht. Het schilderij, besteld in 1638 en voltooid in 1642, heette oorspronkelijk 'Het korporaalschap van kapitein Frans Banninck Cocq en luitenant Willem van Ruytenburch'. De bijnaam Nachtwacht kwam pas later.

Een schandaaltje bij de doop

Hij werd in februari 1605 geboren in de Warmoesstraat en op 27 februari gedoopt. Zijn vader, Jan Jansz Cock, was een apotheker uit Bremen. Bij de doop waren zijn ouders nog niet getrouwd, wat voor ophef zorgde; in september van dat jaar trouwden ze alsnog. Frans kreeg de naam van zijn grootvader van moederskant, Frans Banninck.

Hij studeerde rechten in het Franse Poitiers en Bourges. In 1630 trouwde hij met Maria Overlander van Purmerland. Via zijn schoonvader verwierf hij de titel heer van Purmerland en Ilpendam, met kasteel Ilpenstein ten noorden van Amsterdam. Het echtpaar kreeg geen kinderen.

Van schutter tot burgemeester

Zijn carrière volgde het klassieke pad van een regent. In 1634 kwam hij in de vroedschap, daarna was hij jarenlang schepen. Bij de schutterij was hij luitenant, kapitein en vanaf ongeveer 1646 kolonel. In 1650 werd hij burgemeester, en in 1651, 1653 en 1654 werd hij opnieuw gekozen. Zijn zwager was Cornelis de Graeff, de machtigste regent van dat moment.

Banninck Cocq liet een familiealbum maken met tekeningen, wapens en een kleine kopie van De Nachtwacht. Dat album is nu in bruikleen bij het Rijksmuseum, waar het grote schilderij ook hangt. Hij overleed op 1 januari 1655 en werd begraven in de Oude Kerk. Dankzij Rembrandt kijken nog elke dag duizenden mensen hem recht in de ogen.