De Amsterdamse jukebox: tien liedjes over de stad en hun verhaal

Stel: je hebt een jukebox met ruimte voor tien Amsterdamse singles. Welke stop je erin? Schrijver Jan Vriend deed in zijn boek over Amsterdam een voorstel. Wij zochten uit wat er achter die tien klassiekers zit, en dat is vaak verrassender dan je denkt.

De tien platen

Een kanttekening vooraf: de meeste van deze liedjes vind je in geen enkele hitlijst terug. De Top 40 begon pas in 1965, toen veel Jordaanklassiekers al jaren door de stad klonken. Hun populariteit zat in de kroeg, op de radio en op straat.

1. Geef mij maar Amsterdam (Johnny Jordaan, 1955)

Het ultieme heimweelied gaat eigenlijk grotendeels over Parijs. Een Amsterdamse klaverjasclub gaat een week naar de Franse hoofdstad, de bakker krijgt hoogtevrees op de Eiffeltoren en moet door de slager worden gered. Tekstschrijver Pi Vèriss zou het in zo'n tien minuten hebben geschreven. Bij de Elandsgracht staat Johnny Jordaan tegenwoordig in brons op het naar hem genoemde plein.

2. Alle duiven op de Dam (Gert en Hermien, 1972)

Een echt Amsterdams meezinglied, gezongen door een duo uit Overijssel. Het haalde de 23e plaats in de Top 40 en werd hun laatste hit. Hun grootste succes was opmerkelijk genoeg een Duitstalig lied, dat op nummer 7 stond in de allereerste Top 40 van 2 januari 1965.

3. Tulpen uit Amsterdam (Herman Emmink, 1956)

Het beroemdste Amsterdamse lied komt uit Duitsland. Klaus Günter Neumann schreef 'Tulpen aus Amsterdam' in 1953 na een bezoek aan de Nederlandse bollenvelden. De componist 'Ralf Arnie' bestond niet: dat was een pseudoniem van Dieter Rasch. Lees er meer over in ons verhaal over Tulpen uit Amsterdam.

4. Amsterdam huilt (Rika Jansen, 1964)

Kees Manders schreef dit lied over de verwoeste Joodse buurt rond de Weesperstraat voor Zwarte Riek. Het grappige aan dit lijstje: juist dit lied wilden zij en Manders liever niet in de jukebox van cafés hebben, uit angst dat het dronken zou worden meegebruld en zijn betekenis zou verliezen.

5. O mooie Westertoren (Willy Alberti, 1964)

Het lied is veel ouder dan Alberti's versie. Louis Davids en Margie Morris schreven het voor het toneelstuk Bleeke Bet uit 1917. Alberti zette het in 1964 op de B-kant van 'Zondag in Amsterdam' en bracht het in 1969 alsnog als A-kant uit. Leuk detail: Willy Alberti en Johnny Jordaan waren neven.

6. Hee Amsterdam (Drukwerk, 1983)

Drukwerk begon in 1978 als protestband tegen de sluiting van een Amsterdams jongerencentrum en zong eerst linkse liedjes, onder meer tegen kernenergie. 'Hee Amsterdam' haalde de 15e plaats in de Top 40 en werd later een vaste meezinger bij Ajax-supporters.

7. Het is stil in Amsterdam (Ramses Shaffy, 1966)

Shaffy's lijflied verscheen op het album Ramses II. Hij schreef het terwijl hij langs het water liep tussen zijn toenmalige huis aan de Kalkmarkt en de Montelbaanstoren. Het stond nooit in de Top 40, maar haalde in 2025 wel de finale van de Parool-verkiezing van het mooiste Amsterdamse lied.

8. Bij ons in de Jordaan (Johnny Jordaan, 1955)

Dit was eigenlijk de B-kant van Johnny Jordaans eerste single, 'De parel van de Jordaan'. Maar toen de AVRO het lied draaide, werd de achterkant de grote hit. De VARA vond zijn muziek te volks en draaide hem niet.

9. Aan de Amsterdamse grachten (Wim Sonneveld, 1962)

Pieter Goemans schreef het in 1949 als geneeskundestudent, onder een pseudoniem, omdat zijn vader, een diplomaat, de familienaam niet aan amusement verbonden wilde zien. Noten schrijven kon hij niet. De eerste uitgebrachte opname was in 1956 van Hans en Nan Boskamp; de versie van Wim Sonneveld werd de bekendste. In 2008 kreeg Goemans een brug aan de Prinsengracht, en in 2025 kozen Parool-lezers zijn lied tot mooiste nummer over Amsterdam.

10. Thorbeckeplein (Robert Long, 1977)

Wie denkt dat dit lied over het nachtleven op het plein gaat, heeft niet goed geluisterd. Het gaat over een toevallige ontmoeting op het Thorbeckeplein die uitgroeit tot een geheime liefde met een getrouwde man. Het was nooit een single, maar het album Levenslang begon met een oplage van 750 stuks en verkocht uiteindelijk zo'n 250.000 exemplaren.

Het carillon van de Westertoren speelt op dinsdag elk half uur Aan de Amsterdamse grachten.

Zo klinkt de jukebox van de stad zelf

En wat mist er?

Tien plekken is natuurlijk te weinig. Waar is Hazes? Waar is 'Amsterdam' van Kris De Bruyne, dat pas dertig jaar na dato beroemd werd door een kaasreclame? Lees daarover in ons verhaal over dat nummer, of over de buitenlandse originelen van Hazes. En welk liedje zou jij in de jukebox stoppen?