Ivo Samkalden

Ivo Samkalden werd op 10 augustus 1912 in Rotterdam geboren. Hij studeerde indologie in Leiden en promoveerde daar in 1938 in de rechten. Datzelfde jaar vertrok hij als ambtenaar naar Nederlands-Indië. Na de Japanse inval belandde hij in een interneringskamp, waar hij tot september 1945 vastzat.

Terug in Nederland maakte hij snel carrière. Hij werkte op het ministerie van Landbouw, werd hoogleraar in Wageningen en Leiden en was twee keer minister van Justitie: van 1956 tot 1958 en van 1965 tot 1966. Collega's kenden hem als een scherpe jurist met een enorme werklust.

Een stad in beweging

Op 1 augustus 1967 werd Samkalden burgemeester van Amsterdam. Hij kwam in een stad die bruiste en schuurde. Studenten bezetten het Maagdenhuis, het bestuursgebouw van de universiteit. En in de zomer van 1970 werd de Dam het slaapplein van Europa: elke nacht lagen er 600 tot 1000 jongeren in slaapzakken op en rond de Dam. Buurtbewoners klaagden over overlast en het aantal diefstallen was verdubbeld.

Burgemeester en wethouders stelden een slaapverbod in, dat op 24 augustus 1970 om zes uur 's avonds inging. Die avond verzamelden zich zo'n duizend jongeren op de Dam en braken er rellen uit. Een dag later gebeurde iets wat niemand had gepland: matrozen en mariniers uit Den Helder en Doorn veegden op eigen houtje het plein schoon. De marinetop sprak er scherpe afkeuring over uit.

Van oktober 1971 tot maart 1972 was Samkalden ziek. Wethouder Wim Polak nam het burgemeesterschap toen tijdelijk waar; vijf jaar later zou hij hem opvolgen.

De metro en de Nieuwmarkt

Intussen groeide de stad naar buiten. In november 1968 kregen de eerste bewoners de sleutel van een flat in de Bijlmermeer. Om die nieuwe wijk te verbinden met het centrum werd een metro gebouwd. Voor de tunnel onder de Nieuwmarktbuurt moesten huizen wijken die bewoners nog prima vonden. Op 24 maart 1975, later 'Blauwe Maandag' genoemd, en op 8 april 1975 liepen de ontruimingen uit op zware rellen. Ruim honderd agenten en vijfhonderd marechaussees stonden tegenover de demonstranten. Daarna zag de gemeenteraad af van verdere metrolijnen.

Op 1 juni 1977 nam Samkalden afscheid. In 1985 kreeg hij de eretitel minister van Staat. Hij overleed op 11 mei 1995 in Amsterdam.