Ed van Thijn
Als Joods kind overleefde hij achttien onderduikadressen; als burgemeester leidde hij de stad door de Bijlmerramp.
Ed van Thijn werd op 16 augustus 1934 in Amsterdam geboren als enig kind van Joodse ouders. In 1943 werd het gezin opgepakt en naar kamp Westerbork gebracht. Zijn vader sprong uit de trein en wist later vrouw en zoon uit Westerbork te krijgen. Daarna zat de jonge Ed, gescheiden van zijn ouders, op achttien onderduikadressen.
Op 26 november 1944 vonden de Duitsers hem op een boerderij in Overijssel. Ze probeerden hem te laten bekennen dat hij Joods was, maar hij bleef het ontkennen. Hij belandde opnieuw in Westerbork, vanwaar geen treinen meer naar de vernietigingskampen vertrokken. In april 1945 bevrijdden de Canadezen hem.
Politiek en stadhuis
Van Thijn werd een PvdA-kopstuk: Tweede Kamerlid van 1967 tot 1981, fractievoorzitter en kort minister van Binnenlandse Zaken. Op 16 juni 1983 werd hij burgemeester van Amsterdam. De stad had toen veel last van drugsoverlast, kleine criminaliteit en geweld rond de kraakbeweging. Krakers hadden van de Staatsliedenbuurt een bijna autonome zone gemaakt. Van Thijn ging er toch naartoe en werd ontvangen met een Hitlergroet.
Hij koos voor gezag en een sterke politie, haalde Erik Nordholt als politiechef en zocht het bedrijfsleven op. De stad werd stukje bij beetje op de krakers heroverd, de drugsoverlast nam af en Amsterdam groeide weer. De poging om de Olympische Spelen van 1992 naar Amsterdam te halen mislukte.
De Bijlmerramp
Op zondagavond 4 oktober 1992, kort na half zeven, stortte een vrachtvliegtuig van El Al neer op de flats Groeneveen en Klein-Kruitberg in de Bijlmermeer. Er vielen 43 doden: 39 bewoners en de vier mensen aan boord. Het was de grootste vliegramp ooit in Nederland. Van Thijn bood bewoners zonder papieren van de getroffen flats een verblijfsvergunning aan. De volgende dag stonden 800 mensen in de rij bij het bevolkingsregister.
In januari 1994 vertrok hij naar Den Haag om minister van Binnenlandse Zaken te worden, als opvolger van de plotseling overleden Ien Dales. Na een paar maanden trad hij af door de IRT-affaire, over een politieteam dat grote drugstransporten had doorgelaten. Een latere enquête oordeelde dat hij niets fout had gedaan.
Van Thijn was astmapatiënt, roeier, basketballer, Ajacied en theaterliefhebber. Hij was de langstzittende Amsterdamse burgemeester sinds de Tweede Wereldoorlog. Hij overleed in december 2021, 87 jaar oud.
- 01Als kind zat Van Thijn op achttien verschillende onderduikadressen.
- 02Hij was ruim tien jaar burgemeester, langer dan wie ook na de Tweede Wereldoorlog.
- 03Bij de Bijlmerramp op 4 oktober 1992 kwamen 43 mensen om het leven.
- 04Na de ramp stonden 800 mensen in de rij bij het bevolkingsregister.
- 05Hij was een fervent Ajax-supporter.