Nicolaes Tulp

Hij werd op 9 oktober 1593 in Amsterdam geboren als Claes Pieterszoon. Als ambitieuze jongeman koos hij de tulp als embleem en veranderde zijn naam in het deftigere Nicolaes Tulp. De bloem kwam op zijn gevelsteen en zijn rijtuig.

De anatomische les

Tulp studeerde vanaf 1611 medicijnen in Leiden en promoveerde in 1614. Vanaf 1628 was hij praelector anatomiae van het Amsterdamse chirurgijnsgilde: hij gaf lessen in de Waag, waar de lichamen van terechtgestelde misdadigers werden ontleed. Op 16 januari 1632 ontleedde hij het lichaam van Aris Kindt, een dief uit Leiden die in Amsterdam was opgehangen. De jonge Rembrandt, net in de stad, kreeg de opdracht dat vast te leggen. De Anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp hangt nu in het Mauritshuis in Den Haag. Tulp is de enige met een hoed op, het teken dat hij de belangrijkste is.

Hij was een vernieuwend arts. Na de pest van 1635 schreef hij met collega's de Pharmacopoea Amstelredamensis (1636), het eerste Amsterdamse handboek voor apothekers, om peperdure nepmedicijnen tegen te gaan. In zijn Observationes Medicae (1641) beschreef hij 231 ziektegevallen, onder meer de gevolgen van tabak voor de longen. Er staat ook het verhaal in van smid Jan de Doot, die zelf met een mes een blaassteen uit zijn lijf sneed en het overleefde. Tulp zou de eerste Amsterdamse arts zijn geweest die zijn patiënten per rijtuig bezocht.

Bestuurder

Naast zijn praktijk was Tulp tientallen jaren actief in het stadsbestuur, onder meer als magistraat en thesaurier. In 1654 werd hij voor het eerst burgemeester. Een prent in het Rijksmuseum noemt hem 'vier maal burgemeester en vijftig jaar raad van Amsterdam'. Zijn dochter Margaretha trouwde met Jan Six, de vriend van Rembrandt die in 1691 zelf burgemeester werd.

Tulp overleed op 12 september 1674 in Den Haag, op 80-jarige leeftijd, en werd begraven in de Nieuwe Kerk in Amsterdam.