Edward Voûte
De pro-Duitse burgemeester die de bezetter na de Februaristaking aanstelde en die na de oorlog werd veroordeeld.
Edward Voûte werd op 17 september 1887 in Amsterdam geboren. Toen hij nog een peuter was, verhuisde het gezin naar Batavia in Nederlands-Indië. Op zijn elfde kwam hij terug naar Nederland, waar hij bij een tante in Arnhem woonde en naar de hbs ging. Hij volgde de opleiding tot marineofficier in Den Helder en diende tot 1915 bij de Koninklijke Marine. Daarna werkte hij als inspecteur bij de rederij Koninklijke Hollandsche Lloyd.
Burgemeester van de bezetter
In februari 1941 legden honderdduizenden Amsterdammers het werk neer uit protest tegen de razzia's op Joodse mannen. Na deze Februaristaking ontsloeg de bezetter burgemeester De Vlugt en stelde een pro-Duits stadsbestuur aan. Aan het hoofd daarvan kwam Voûte, die op 3 maart 1941 begon. Hij bleef tot de bevrijding op 5 mei 1945.
Het waren de zwartste jaren uit de geschiedenis van de stad. Onderzoek van de Universiteit van Amsterdam uit 2025 laat zien dat de gemeente daarbij een instrument van de Duitse onderdrukking was. Het bevolkingsregister registreerde Joodse inwoners, de dienst Sociale Zaken stuurde hen naar werkkampen, en gemeentepolitie, trambedrijf en GGD vervoerden hen naar de deportatieplaatsen en treinen. Vrijwel elk verzoek van de bezetter werd ingewilligd. Voûte nam daarbij niet alle beslissingen zelf: de Duitsers gaven vaak direct opdrachten aan de diensthoofden, die zelfstandig handelden. Verzet binnen het stadhuis was zeldzaam en vooral heimelijk.
De Hongerwinter
De laatste oorlogswinter, 1944-1945, werd een van de zwaarste ooit. In het nog bezette westen van het land was er bijna geen eten en geen brandstof meer. In Nederland stierven ongeveer 20.000 burgers. In Amsterdam vielen door honger, ontbering en Duits geweld zoveel doden dat ze niet allemaal begraven konden worden. Van februari tot augustus 1945 diende de Zuiderkerk daarom als gemeentelijk mortuarium. Een gedenkplaat bij de ingang herinnert eraan.
Na de oorlog
Na de bevrijding werd Voûte gearresteerd wegens collaboratie met de bezetter. In 1946 kreeg hij zes jaar gevangenisstraf, later verlaagd tot drie en een half jaar. Na zijn vrijlating leefde hij nog kort: hij overleed op 18 juni 1950 in Amsterdam. Het portret van hem op deze pagina is gemaakt tijdens zijn proces.
- 01Voûte werd na de Februaristaking door de Duitse bezetter aangesteld.
- 02Hij was opgeleid als marineofficier en diende tot 1915 bij de marine.
- 03Van februari tot augustus 1945 was de Zuiderkerk het gemeentelijk mortuarium.
- 04Na de oorlog kreeg hij zes jaar cel, later verlaagd tot drie en een half jaar.