Willem de Vlugt

Willem de Vlugt werd op 19 december 1872 in Amsterdam geboren als zoon van een scheepstimmerman. Hij begon als kantoorbediende bij een houthandel en richtte in 1893 zijn eigen aannemersbedrijf op, De Vlugt en Domhof. Dat bedrijf bouwde onder meer De Bijenkorf aan het Damrak. Als gereformeerd anti-revolutionair ging hij de politiek in: Tweede Kamer, gemeenteraad en vanaf 1918 wethouder van publieke werken.

Een omstreden benoeming

In 1921 werd hij burgemeester, maar makkelijk ging dat niet. De socialistische wethouder Wibaut was tegen, omdat De Vlugt zijn woningbouwplannen had tegengehouden. Ook commissaris Röell was tegen. Het kabinet steunde hem met een krappe meerderheid. Het werd een van de langste en opvallendste burgemeesterschappen van de stad: bijna twintig jaar. De Amsterdammers noemden hem 'Vader Willem'.

De Vlugt was conservatief. Hij weigerde dansvergunningen, trad op tegen godslasterlijke films en toneelstukken en vond een vrouwelijke burgemeester een 'contradictio in terminis'. Tegelijk was hij een slimme bestuurder met contacten in Den Haag en het buitenland, wat Schiphol en de scheepvaart hielp.

Stadion, bos en paleis

Hij speelde een rol bij de bouw van het Olympisch Stadion voor de Olympische Spelen van 1928 en kreeg na de Spelen een onderscheiding. Hij zette het besluit door om tussen de Haarlemmermeerpolder en de Nieuwe Meer een groot bos aan te leggen: het Amsterdamse Bos. En hij had grote invloed op de verkoop van het stadhuis op de Dam, het huidige Koninklijk Paleis, aan het Rijk in 1935. In 1932 kreeg hij een eredoctoraat van de Amsterdamse universiteit.

Er waren ook donkere kanten. In 1935 verongelukte een van zijn zoons met het KLM-vliegtuig De Leeuwerik. In 1939 liet hij SDAP-wethouder De Miranda vallen toen die ten onrechte van zwendel werd beschuldigd.

Februari 1941

Na de Duitse inval bleef De Vlugt aan. In februari 1941 pakten de Duitsers 425 Joodse mannen op in Amsterdam. Op 25 en 26 februari legden honderdduizenden Amsterdammers uit protest het werk neer: de Februaristaking. De Duitsers eisten dat de burgemeester de Joden de schuld zou geven. De Vlugt weigerde en werd per 1 maart 1941 ontslagen. De bezetter zette een pro-Duitse burgemeester in zijn plaats.

Hij maakte de bevrijding niet mee. Willem de Vlugt overleed op 10 februari 1945 in Aerdenhout, midden in de Hongerwinter. Na de oorlog werd hij herbegraven op De Nieuwe Ooster in Amsterdam. In Slotermeer herinnert de Burgemeester De Vlugtlaan aan hem, net als het metrostation De Vlugtlaan.