De zoen van Amsterdam: Beatrix in de Jordaan

De relatie tussen Amsterdam en Beatrix begon niet best. Bij haar huwelijk met Claus in 1966 waren er rellen in de stad, en bij haar inhuldiging op 30 april 1980 leek Amsterdam in oorlog: onder de leus Geen woning, geen kroning vochten krakers en ME urenlang in de binnenstad. Lees er meer over in de kroningsrellen van 1980. Op Koninginnedag vierde de koningin het voortaan liever elders in het land.

Een geheim plan

Zo ging het ook op 30 april 1988. Het officiële bezoek was aan Genemuiden en Kampen. Maar achter de schermen hadden Beatrix en burgemeester Ed van Thijn weken eerder iets anders bedacht: een informeel bezoek aan Amsterdam, om de nare herinneringen aan 1980 een betere te geven. Volgens Van Thijn, die er in 2013 over vertelde, werd premier Lubbers voor een voldongen feit gesteld; de Rijksvoorlichtingsdienst heeft dat altijd tegengesproken.

Om half twee nam de koningin afscheid in Kampen. Een uur later was ze in Amsterdam. Met prins Claus en de drie prinsen stapte ze in een gewone rondvaartboot van Rederij Kooij, die via het IJ en de grachten naar de Jordaan voer, waar de vrijmarkt in volle gang was.

De zoen

De verrassing was compleet. Beatrix schudde handen, kreeg cadeautjes aangeboden en gaf op de vrijmarkt een gulden uit die ze van Van Thijn had gekregen. Een vrouw weigerde te geloven dat het de echte koningin was: die was toch in Overijssel?

En toen gebeurde het. In een smal straatje pakte een Jordanees de koningin vast, riep dat ze hem een zoen moest geven en gaf haar er twee, met een knuffel erbij. Volgens het boek Hier gebeurde het was dat voor nummer 7 in de Tweede Leliedwarsstraat. Op de beelden van die dag lacht de koningin het hartelijk weg. De man verdween in de menigte; pas jaren later, in 2008, werd zijn naam bekend: Maarten Rijkers.

Verzoening

Voor veel Amsterdammers was dit het moment waarop de stad en Oranje het na 1980 weer goedmaakten, en de foto van de zoen ging de geschiedenis in als de zoen van Amsterdam. Wie nu door de Jordaan loopt, langs de Egelantiersgracht en de Bloemgracht, vindt er geen bordje van terug. Maar elke Koningsdag staat de buurt weer vol vrijmarkt, net als toen.

Meer over Oranjedagen in de stad? Lees hoe Koninginnedag Koningsdag werd. En in de straatnamengids lees je waar de Leliedwarsstraten en de Egelantiersgracht naar heten.