Amsterdam ligt niet aan zee, maar is wel een zeehaven. Dat komt door het Noordzeekanaal, dat sinds 1876 de stad met de Noordzee verbindt. Aan het eind ervan, bij IJmuiden, liggen de sluizen die het kanaal scheiden van de zee. Elk schip dat naar de Amsterdamse haven wil, moet erdoor.
Te klein voor de nieuwe schepen
De grootste sluis was lang de Noordersluis uit 1929: 400 meter lang, 50 meter breed en 15 meter diep. Voor de schepen van nu is dat te krap. Daarom besloten Rijk, provincie en Amsterdam tot een nieuwe sluis. In 2015 werd het contract gegund aan OpenIJ, een combinatie van BAM en VolkerWessels. De Bosatlas van Amsterdam schreef in dat jaar: 500 bij 65 meter, klaar in 2019.
Het liep anders. De bouw begon pas in juli 2016, en de sluis werd 70 meter breed in plaats van 65. Amsterdam en Noord-Holland wilden een grotere sluis dan Rijkswaterstaat van plan was, en betaalden daar samen flink aan mee.
Deuren uit Zuid-Korea
Het meest opvallende onderdeel zijn de deuren. Het zijn roldeuren van 72 meter lang, 11 meter breed en 24 meter hoog; de deur die in gebruik is weegt 3.000 ton. Ze werden in Zuid-Korea gebouwd en deden 44 dagen over de reis. In december 2018 kwamen ze aan op de Maasvlakte, waar het transportschip werd afgezonken zodat de deuren eraf konden drijven.
Intussen was het misgegaan met de betonnen bakken waarin de deuren schuiven. Bij het afzinken konden die gaan draaien en scheuren, en ze moesten opnieuw worden ontworpen. In juli 2018 maakte de bouwcombinatie een vertraging van 27 maanden bekend. Ook de kosten liepen op: NH Nieuws schatte het geheel later op ongeveer een miljard euro, los van de verliezen die de bouwers zelf moesten dragen.
De grootste? Niet volgens Antwerpen
Op 26 januari 2022 opende koning Willem-Alexander de sluis, zonder publiek, met een klik en een zin over de marifoon. De sluis werkt onafhankelijk van het getij, zodat grote schepen niet meer op hoogwater hoeven te wachten. Rijkswaterstaat noemde het de grootste zeesluis ter wereld. Dezelfde dag kwam Antwerpen met een rekensom: de Kieldrechtsluis daar is dieper en heeft meer inhoud. De VRT kopte dat Nederlanders niet kunnen rekenen. In lengte en breedte is IJmuiden de grootste, in diepte niet.
De oude Noordersluis is overigens niet afgedankt. Eind 2025 kreeg ze nog een nieuwe deur, en ze wordt gewoon gebruikt, al verwacht Rijkswaterstaat dat haar technische levensduur rond 2029 afloopt.
Meer over water en vervoer? Lees over de gratis ponten over het IJ of over de trekvaart naar Haarlem.
- 01De Bosatlas van Amsterdam (2015) voorspelde de nieuwe zeesluis voor 2019; het werd januari 2022.
- 02De sluis is 500 meter lang, 70 meter breed en 18 meter diep, vijf meter breder dan in 2015 gepland.
- 03De sluisdeuren werden in Zuid-Korea gebouwd en deden 44 dagen over de reis naar Nederland.
- 04Bij de naamwedstrijd werd ook Sluisje McSluisface ingezonden.
- 05De oude Noordersluis uit 1929 kreeg eind 2025 nog een nieuwe deur.
Bronnen en verantwoording (8)
- Rijkswaterstaat: Zeesluis IJmuiden, bouw en ingebruikname
- NOS: Koning opent grootste zeesluis ter wereld in IJmuiden (2022)
- NH Nieuws: Megaproject zeesluis IJmuiden flink vertraagd (2018)
- NH Nieuws: Enorme sluisdeuren in 44 dagen aangekomen (2018)
- NH Nieuws: Was prestigeproject Zeesluis IJmuiden een miljard waard? (2022)
- VRT NWS: Amsterdam claimt grootste zeesluis, Antwerpen countert (2022)
- Rijkswaterstaat: Noordersluis, eerste special binnen het BOC Noordzeekanaal (2025)
- De Bosatlas van Amsterdam, Noordhoff (2015) (boekentip)
