Gijs van Hall

Gijs van Hall werd op 21 april 1904 in Amsterdam geboren in een bekende bankiersfamilie. Hij studeerde rechten in Leiden, werkte daarna bij een bank in New York en werd directeur van het Amsterdam Trusteekantoor en later van de bank Labouchère.

De bankiers van het verzet

In de oorlog financierde hij samen met zijn broer Walraven een groot deel van het verzet. Walraven leidde het Nationaal Steunfonds, dat geld gaf aan verzetsgroepen, onderduikers, stakers en mensen die zonder inkomen waren komen te zitten. Een van hun stunts: de broers maakten valse schatkistpapieren en ruilden die in het geheim om voor echte in de kluis van De Nederlandsche Bank. Walraven werd verraden en in februari 1945 door de Duitsers gefusilleerd.

Burgemeester in een woelige stad

Op 1 februari 1957 volgde Van Hall de populaire d'Ailly op. Hij had geen politieke ervaring en bestuurde de stad als een bedrijf. Zijn begin was veelbelovend. Hij zette zich in voor de IJtunnel en de Coentunnel en voor de toevoeging van de Bijlmermeerpolder aan Amsterdam.

Maar de jaren zestig brachten onrust. Provo en andere jongeren daagden het gezag uit en er waren demonstraties tegen de Vietnamoorlog. Van Hall had een slechte verhouding met hoofdcommissaris Van der Molen en liet de ordehandhaving grotendeels aan de politie over.

Rook boven de Raadhuisstraat

Kroonprinses Beatrix trouwde op 10 maart 1966 met de Duitse diplomaat Claus von Amsberg. Van Hall wilde het huwelijk liever niet in zijn stad en vroeg premier Cals om de plechtigheid in Den Haag te houden. Cals weigerde. Op de trouwdag zagen ruim twee miljoen tv-kijkers rookbommen ontploffen in de Raadhuisstraat, terwijl de Gouden Koets voorbijreed. In een interview met Mies Bouwman gaf een zichtbaar aangeslagen Van Hall toe dat hij niet goed wist hoe het verder moest, en opperde hij dat psychologen misschien konden helpen.

De genadeslag kwam drie maanden later. Op 13 juni 1966 liep een demonstratie van bouwvakkers over hun vakantiegeld uit op gevechten bij het gebouw van De Telegraaf aan de Nieuwezijds Voorburgwal. Een demonstrant kwam om het leven. De volgende dag trokken duizenden bouwvakkers door de stad, staken auto's in brand en raakten 63 burgers en 28 agenten gewond.

Ontslagen

De hoofdcommissaris werd ontslagen en er kwam een onderzoek. Het nieuwe kabinet-De Jong vond dat Van Hall moest gaan. Hij weigerde zelf op te stappen voordat het rapport openbaar was. Daarop ontsloeg koningin Juliana hem op 13 mei 1967, per 1 juli. Het was de eerste keer in de moderne geschiedenis dat de regering een burgemeester van de hoofdstad ontsloeg. Van Hall voelde zich onheus behandeld: 'Alleen omdat ik een Van Hall ben, zegt men dat ik een regentenmentaliteit heb.'

Bij zijn afscheid kreeg hij de gouden eremedaille van de stad. Hij bleef tot 1971 in de Eerste Kamer en schreef zijn memoires, Ervaringen van een Amsterdammer. Gijs van Hall overleed op 22 mei 1977 in Amsterdam.