Cornelis Pieterszoon Hooft

Wie in Amsterdam het woord Hooft hoort, denkt meestal aan de P.C. Hooftstraat of aan de dichter Pieter Corneliszoon Hooft. Maar zijn vader, Cornelis Pieterszoon Hooft (1547-1626), was in zijn tijd minstens zo bekend. Hij was koopman, kwam in 1584 in de vroedschap en werd tussen 1588 en 1610 twaalf keer burgemeester, waarvan vier keer als eerste burgemeester.

Vier burgemeesters tegelijk

Hooft hoorde bij de nieuwe generatie bestuurders na de Alteratie van 26 mei 1578. Op die dag werd het katholieke stadsbestuur zonder bloedvergieten afgezet: de raadsleden werden naar het Damrak gebracht en per schip de stad uit gezet. Daarna bestuurden protestantse regenten de stad. Amsterdam had toen niet één burgemeester, maar vier tegelijk. Elk jaar rond 1 februari werden er nieuwe gekozen, door een kleine kring van regenten uit eigen midden. Na een jaar moest een burgemeester meestal een jaar pauzeren, waarna hij opnieuw gekozen kon worden. De vroedschap, de raad van 36 mannen die voor het leven zaten en elkaar aanvulden, vormde de kweekvijver. Zo konden dezelfde families eeuwenlang de dienst uitmaken.

Een geweten zonder rimpel

Hooft stond bekend als iemand met een eigen koers. Hij verzette zich ertegen dat de prins van Oranje graaf van Holland zou worden. In 1616 waarschuwde hij tegen het drijven van de strenge contraremonstranten, de rechtzinnige calvinisten, en in 1618, toen prins Maurits naar Amsterdam kwam, deed hij dat opnieuw. Hij koos daarmee een gevaarlijke kant, want Maurits en de contraremonstranten wonnen dat conflict.

Vondel had grote bewondering voor hem. In zijn hekeldicht Roskam prees hij Hoofts 'deeghe deeghlijkheit' en bij zijn dood schreef hij een gedicht. Hooft liet ook veel memories en adviezen na, die in 1871 en 1925 zijn uitgegeven en historici nog altijd laten zien hoe een regent rond 1600 dacht.

In het Rijksmuseum hangt een portret van Cornelis van der Voort met het jaartal 1622: een man van 76, zittend, in het zwart. Vier jaar later overleed hij.