Verrassend, leerzaam, Amsterdams.
feitjes.amsterdam
Burgemeester van Amsterdam · 1868-1880

Cornelis den Tex

Leven1824-1882 Partijliberaal Volledige naamCornelis Jacob Arnold den Tex

Onder hem kreeg Amsterdam eindelijk zijn eigen weg naar zee: het Noordzeekanaal.

Cornelis Jacob Arnold den Tex was een geboren en getogen Amsterdammer. Hij kwam op 12 maart 1824 ter wereld als zoon van hoogleraar en Tweede Kamerlid Cornelis Anne den Tex. Hij studeerde rechten aan het Atheneum Illustre en promoveerde in 1847 in Utrecht met lof. Daarna werd hij advocaat in zijn eigen stad. Hij was een liberaal en kwam in 1866 in de gemeenteraad.

Twaalf jaar burgemeester

Bij koninklijk besluit van 1 juli 1868 werd hij burgemeester; op 15 juli begon hij. Hij volgde Cornelis Fock op, die minister was geworden. Den Tex bleef tot 1 januari 1880, ruim elf jaar. Volgens zijn biografie zette hij zich vooral in voor betere verkeersverbindingen en de inrichting van de haven.

Dat was precies wat de stad nodig had. Amsterdam had al decennia moeite om grote schepen binnen te krijgen. In 1865 was bij Breesaap in de duinen begonnen met het graven van het Noordzeekanaal. In 1872 waren de Oranjesluizen klaar, die het IJ afsloten van de Zuiderzee. Op 1 november 1876 opende koning Willem III het Noordzeekanaal. Voor het eerst had Amsterdam een directe verbinding met de Noordzee. Na het graven werden de overgebleven delen van het oude IJ drooggelegd tot polders.

Netwerk van bestuurders

Naast zijn burgemeesterschap zat Den Tex vanaf 1875 in de Eerste Kamer. Hij was voorzitter van de raad van commissarissen van de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen, commissaris van het Entrepotdok en voorzitter van de commissie van toezicht op het Museum Van der Hoop, een belangrijke schilderijencollectie in de stad. Hij zat in het bestuur van Felix Meritis. In 1874 werd hij jonkheer.

Zijn familie verbond hem met andere burgemeesters. Een dochter trouwde met een zoon van zijn voorganger Fock. Een andere dochter, Cornelia, trouwde met Sjoerd Vening Meinesz, die toen wethouder was en daarvoor moest aftreden, omdat een wethouder geen schoonzoon van de burgemeester mocht zijn. Vening Meinesz werd later zelf burgemeester van Amsterdam.

Na zijn aftreden bleef Den Tex nog twee jaar in de gemeenteraad. Hij overleed op 6 december 1882 in Amsterdam. Rond 1900 voer er een mailboot met de naam Burgemeester Den Tex, die op foto's aan de Handelskade te zien is.

Snelle feitjes
  • 01Tijdens zijn burgemeesterschap opende koning Willem III op 1 november 1876 het Noordzeekanaal.
  • 02Zijn schoonzoon Sjoerd Vening Meinesz moest om dat huwelijk aftreden als wethouder.
  • 03Een dochter van Den Tex trouwde met een zoon van zijn voorganger Fock.
  • 04Rond 1900 voer er een mailboot met de naam Burgemeester Den Tex.
Test jezelf

Welke grote verbinding werd in 1876, onder burgemeester Den Tex, geopend?

Koning Willem III opende het Noordzeekanaal op 1 november 1876. Het Noordhollandsch Kanaal was al uit 1824.

Speel de hele quiz
Bronnen en verantwoording (5)
  1. Parlement.com: Jhr.Mr. C.J.A. den Tex
  2. Parlement.com: Mr. S.A. Vening Meinesz
  3. Wikipedia: North Sea Canal
  4. Rijksmuseum: Schip de 'Burgemeester Den Tex' aan de Handelskade te Amsterdam
  5. Parlement.com: Wie waren burgemeester van Amsterdam?

Foutje gezien? Laat het de redactie weten.