Verrassend, leerzaam, Amsterdams.
feitjes.amsterdam

Waarom Schiphol een oorlog voert tegen ganzen

Rond Schiphol leven tienduizenden ganzen, en een gans in een vliegtuigmotor is een groot gevaar. Daarom zet de luchthaven al decennia lasers, honden, noodkreten van vogels en zelfs varkens in. De ganzen blijven toch.

Buiten de stad Feitje 144 van 144 4 min 15 nov. 2026 7 bronnen
Grauwe ganzen in de vlucht
Beeld: Grauwe ganzen in de vlucht / Bron: Charles J. Sharp, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Schiphol ligt in de Haarlemmermeer, een open polder met akkers, sloten en graslanden. Voor ganzen is dat een paradijs: veel te eten en veel ruimte. Rond 2014 zaten er in de omgeving van de luchthaven ongeveer vijftigduizend, tien keer zoveel als in 2005. En ganzen zijn groot en zwaar. Wie er een in een motor krijgt, heeft een serieus probleem.

Grauwe ganzen in de vlucht
Beeld: Grauwe ganzen in de vlucht / Bron: Charles J. Sharp, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Zeven op de tienduizend

Bij Schiphol is er bij ongeveer zeven op de tienduizend starts en landingen een aanvaring met een vogel. Dat cijfer stond al in De Bosatlas van Amsterdam, en het is nog steeds actueel: over 2020 tot en met 2024 was het gemiddelde precies 7,0. Het zijn meestal kleinere vogels, vooral meeuwen. Echte botsingen met ganzen zijn zeldzaam: gemiddeld een stuk of drie per jaar. Maar omdat een gans zo zwaar is, is juist die het gevaarlijkst. Hoe het mis kan gaan, zag de wereld in 2009, toen een vliegtuig van US Airways na een botsing met Canadese ganzen op de Hudson in New York moest landen.

Lasers, noodkreten en varkens

Schiphol heeft een eigen afdeling Bird Control, en die bestaat langer dan het ganzenprobleem. Ze ontstond halverwege de jaren zeventig om kieviten van de banen te houden. In 2017 werkten er achttien mensen, dag en nacht, in ploegen van twee of drie. Ze hebben een vogelradar, een seinpistool, een groene laser en een geluidsinstallatie met de noodkreten van 42 vogelsoorten. Vogels die zo'n kreet horen, gaan ervandoor.

Een vliegtuig landt op de Polderbaan
Beeld: Een landend vliegtuig bij Schiphol / Bron: Racingfreak, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Vangen en vergassen

Verjagen alleen helpt niet genoeg. Daarom worden in de wijde omgeving ook ganzen gedood: door eieren onklaar te maken, door afschot, en door ze in de rui te vangen, als ze een paar weken niet kunnen vliegen, en te vergassen. Dat laatste is fel omstreden. In 2013 werden rond Schiphol zo'n tienduizend ganzen vergast en vijfduizend geschoten. Begin 2014 lag het vergassen stil, in 2016 vernietigde de rechter een vergunning, en in 2021 mocht het van de hoogste rechter weer doorgaan. Er is in heel Nederland maar één bedrijf dat het mag doen.

Het opvallende is: het helpt maar matig. Ondanks jaren van bestrijding zaten er eind 2023 in de zone van zes kilometer rond Schiphol meer ganzen dan in 2018. Het nieuwe convenant, dat loopt tot 2031, heeft daarom geen streefaantal meer en schrapte de oude zone van twintig kilometer. De nadruk ligt op de eerste tien kilometer, waar landende vliegtuigen al laag vliegen.

Meer over Schiphol? Lees 4 feitjes over de historie van Schiphol of hoe Schiphol onze mainport werd.

Boekentip Bosatlas van Amsterdam Honderden kaarten, luchtfoto's en infographics over de stad en haar bewoners. Het boek dat je erbij pakt als een verhaal op deze site je... Bekijk het boek
Snelle feitjes
  • 01Rond 2014 zaten er rond Schiphol zo'n vijftigduizend ganzen, tien keer zoveel als in 2005.
  • 02Bij ongeveer zeven op de tienduizend vliegbewegingen op Schiphol is er een vogelaanvaring.
  • 03Echte botsingen met ganzen zijn zeldzaam: gemiddeld zo'n drie per jaar.
  • 04Bird Control kan de noodkreten van 42 vogelsoorten afspelen om vogels te verjagen.
  • 05In 2021 liepen er twintig varkens tussen de banen om oogstresten op te eten voor de ganzen dat deden.
Bronnen en verantwoording (7)
  1. Evaluatie Convenant reduceren vogelaanvaringen Schiphol 2020-2024 (2024, pdf)
  2. Schiphol: Lapwings, Schiphol's own living scarecrows (2017)
  3. FBE Noord-Holland: infosheet beheer rondom Schiphol (2025)
  4. Luchtvaartnieuws: Vergassen ganzen rond Schiphol hervat (2014)
  5. DutchNews: Schiphol drafts in 20 pigs to keep the geese away (2021)
  6. ILT: factsheet vogelaanvaringen in Nederland (2025)
  7. De Bosatlas van Amsterdam, Noordhoff (2015) (boekentip)

Foutje gezien? Laat het de redactie weten.

Deel dit feitje Als beeldkaart WhatsApp

Reacties