Gek is dat eigenlijk. De regering van ons land zit in Den Haag, en ook de koning woont daar. En toch is Amsterdam de hoofdstad van Nederland. Hoe kan dat? Het antwoord begint, hoe kan het ook anders, bij de Franse keizer Napoleon Bonaparte.
Een koning voor Holland
In 1806 maakte Napoleon een einde aan de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en legde hij de basis voor het Koninkrijk Holland. Hij zette zijn broer Lodewijk Napoleon op de troon. En waar de koning woont, is de hoofdstad, zo luidde de redenering. Toen Lodewijk Napoleon dus een tijdje in Utrecht en even in Den Haag woonde, waren dat telkens de hoofdsteden. Uiteindelijk koos hij op 20 april 1808 voor Amsterdam, en kreeg het statige stadhuis op de Dam een nieuwe functie: koninklijk paleis.
De Fransen weg, de hoofdstad blijft
De Fransen werden in 1813 het land uitgezet, maar het koninkrijk bleef bestaan. In 1815 trad een Nederlandse vorst aan: koning Willem I van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij hield Amsterdam als hoofdstad aan, maar vond dat Den Haag zijn functie als regeringsstad moest behouden. Best bijzonder, want bijna overal ter wereld is de stad waar de regering zetelt ook de hoofdstad. Amsterdam en Den Haag delen die eer sindsdien.
En waar de koning woont, is de hoofdstad. Zo simpel was de redenering.
De logica achter Amsterdams hoofdstedelijke status
Pas in 1983 op papier
Het meest opmerkelijke bewaren we voor het laatst: hoewel Amsterdam al sinds 1808 als hoofdstad gold, werd dat pas in 1983 officieel in de Grondwet vastgelegd. Eeuwenlang was het dus eigenlijk een soort stilzwijgende afspraak. De koning ontvangt staatsgasten nog altijd in het Paleis op de Dam, maar regeren doet Den Haag, een nuchtere Hollandse taakverdeling die de wereld maar zelden kent.
Meer koninklijk Amsterdam? Lees over de naamgever van de Willemsparkweg (jawel, koning Willem I), hoe Koninginnedag Koningsdag werd, en over de bewogen herdenkingen op de Dam.
- 01Volgens de overlevering sprak Lodewijk Napoleon zo gebrekkig Nederlands dat hij zich voorstelde als 'Ik ben uw konijn' in plaats van 'uw koning'. De Amsterdammers waren er dol op.
- 02Het paleis is gebouwd als stadhuis door Jacob van Campen, en rust op maar liefst 13.659 houten palen, te onthouden als het aantal dagen in een jaar (365) met een 1 ervoor en een 9 erachter.
- 03Amsterdam is hoofdstad, maar de regering, het parlement en de koning zetelen in Den Haag, vrijwel uniek in de wereld.
- 04Op het dak draait een windvaan in de vorm van een koggeschip, het eeuwenoude symbool van de stad.
