Arnold Jan d'Ailly

Arnold Jan d'Ailly werd in 1902 geboren in Franeker en groeide op in Doesburg, waar zijn vader huisarts was. Hij studeerde rechten in Amsterdam, promoveerde in 1926 en werd advocaat. Na de beurskrach van 1929 ging de zaak van zijn schoonvader failliet en stapte hij over naar de financiële wereld, eerst bij de Vereniging voor de Effectenhandel. In 1940 werd hij directeur van de Kas-Vereeniging.

Geld voor het verzet

In de oorlog speelde d'Ailly een belangrijke rol bij de financiering van het verzet. Hij was lang voorzichtig en sloot zich pas in 1944 aan bij het Nationaal Steunfonds. Daarna hielp hij de spoorwegstaking van 1944 te financieren. Na de bevrijding weigerde hij het ministerschap van Financiën. Hij werd directeur van De Nederlandsche Bank en voorzitter van de Herstelbank, die de wederopbouw financierde.

Wederopbouw

Op 23 september 1946 werd hij burgemeester van Amsterdam. Sinds maart dat jaar was hij lid van de PvdA. De stad moest na de oorlog weer opgebouwd worden. D'Ailly hield de haven zelf in portefeuille, zette zich in voor herstel en uitbreiding van Schiphol en voor de komst van een tunnel onder het IJ. Onder hem werden het Amsterdam-Rijnkanaal voltooid en de haven uitgebreid. Vooral bouwde Amsterdam aan nieuwe wijken in het westen: Bos en Lommer, Geuzenveld, Slotermeer en Slotervaart, de Westelijke Tuinsteden. In Slotermeer begon de bouw op 1 december 1951.

Het was ook de tijd van de Koude Oorlog. Na de communistische machtsgreep in Tsjecho-Slowakije vroeg de gemeenteraad in 1948 de communistische wethouders op te stappen. Zij weigerden en raakten hun portefeuilles kwijt. In januari 1951 verliet d'Ailly zelf de PvdA, na een conflict rond partijvoorzitter Van der Goes van Naters.

De vliegende burgemeester

D'Ailly was charmant, eenvoudig en populair. Hij gaf wel eens straatjochies een lift in zijn auto. Om de handel van Amsterdam te bevorderen reisde hij naar wel veertig buitenlandse steden. Dat leverde hem de bijnaam 'de vliegende burgemeester' op. Tekenaar Jo Spier noemde hem in een spotprent 'burgemeester d'Ailleurs', naar het Franse woord voor 'elders'. Van 1952 tot 1956 was hij voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.

In 1956 kondigde hij zijn vertrek aan. Een buitenechtelijke relatie met kunstenares Gisèle van Waterschoot van der Gracht, met wie hij later trouwde, speelde daarbij mee. Hij kreeg eervol ontslag per 1 januari 1957, werd directeur van de Nationale Handelsbank en ging in 1960 met pensioen. Arnold Jan d'Ailly overleed op 24 november 1967 in Amsterdam.